Xiisadda siyaasadeed ee u dhexeysa Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa sii xoogeysatay, kaddib markii ciidamo amni la geeyey qaybo ka mid ah degmada Wadajir ee magaalada Muqdisho, gaar ahaan waddooyinka ku dhow guryaha ay deggan yihiin qaar ka mid ah madaxda hore ee dalka.
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed, ayaa beeniyey eedeymo uga yimid Hay’adda Nabad-sugidda iyo Sirdoonka Qaranka (NISA), kuwaas oo la xiriiray in xubno ka tirsan ilaaladiisa ay ku lug lahaayeen falal amni-darro.
Xafiiska madaxweynihii hore ayaa sheegay in dhaqdhaqaaqiisa la xaddiday, isla markaana ciidamo iyo gaadiid dagaal la dhigay waddooyinka ku dhow hoygiisa.
Dhanka kale, NISA ayaa sheegtay in rag hubeysan oo watay qoryaha AK-47, BKM iyo RPG ay xoog ku galeen guryo ku yaalla xaafadda Tiintiinley ee degmada Wadajir.
Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Khayre, ayaa ka digay in dhaqdhaqaaqyada ciidan ee ka socda agagaarka guryaha madaxda hore ay horseedi karaan qalalaase siyaasadeed iyo mid amni.
Wuxuu walaac ka muujiyey saameynta ay xaaladdani ku yeelan karto xasilloonida caasimadda, xilli dalka uu wajahayo khilaafaad siyaasadeed oo la xiriira arrimaha doorashooyinka iyo dastuurka.
Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa isaguna dowladda ugu baaqay inay ciidamada ka fogeyso guryaha ay deggan yihiin siyaasiyiinta, isla markaana khilaafaadka jira lagu xalliyo wada-hadal iyo is-afgarad siyaasadeed.
Siyaasiyiinta golaha ayaa habeenkii Isniinta shir jaraa’id ku qabtay hoyga Shariif Sheekh Axmed, iyagoo ka hadlay xaaladda amni iyo dhaqdhaqaaqyada ciidanka ee laga dareemayo agagaarka guriga madaxweynihii hore.
Xildhibaan Cabdiraxmaan Maxamed Xuseen Odowaa ayaa sheegay in maalmihii u dambeeyey ay jireen isku-dayo lagu beegsanayo guriga Shariif Sheekh Axmed.
Wuxuu odayaasha dhaqanka iyo bulshada Muqdisho ugu baaqay inay soo dhexgalaan xiisadda, kana shaqeeyaan sidii looga hortagi lahaa isku dhac hubeysan oo saameyn ku yeelan kara shacabka iyo amniga caasimadda.
Dhanka dowladda, Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi, ayaa mucaaradka ku eedeeyey inay abaabulayaan kooxo hubeysan, isagoo sheegay inaan cidna loo oggolaan doonin inay hub u adeegsato carqaladeynta amniga Muqdisho.
Mucaaradka ayaa, dhinacooda, tallaabooyinka ciidanka ku tilmaamay kuwo cabsi-gelin siyaasadeed ah, iyagoo ku baaqaya in la joojiyo dhaqdhaqaaqyada ay u arkaan kuwo cadaadis lagu saarayo hoggaamiyeyaasha mucaaradka. Kala aragti duwanaanshahan ayaa sii adkaynaya xiriirka u dhexeeya dowladda iyo siyaasiyiinta mucaaradka.
Xiisaddan ayaa kusoo beegmaysa xilli ay weli taagan yihiin khilaafaad siyaasadeed oo ku saabsan hannaanka doorashooyinka iyo arrimaha dastuurka.
Ilaa hadda, ma jiro xog madax-bannaan oo si buuxda u xaqiijinaysa dhammaan eedeymaha ay dhinacyadu is-weydaarsadeen, mana cadda tallaabooyinka xiga ee ay qaadi doonaan dowladda iyo mucaaradku.
Dadka siyaasadda falanqeeya ayaa guud ahaan u arka in xaaladahan oo kale ay u baahan yihiin is-xakameyn, hufnaan iyo wada-hadal degdeg ah si looga hortago in khilaafka siyaasadeed isu beddelo iska horimaad amni.
Sidoo kale, faragelinta odayaasha dhaqanka iyo dhinacyada bulshada ayaa door ka qaadan karta dejinta xiisadda iyo ilaalinta badbaadada shacabka.
Si kastaba ha ahaatee sida ay xaaladdu ku dambayn doonto ayaa ku xirnaan doontaa sida dowladda iyo mucaaradku uga jawaabaan xiisadda taagan, iyo in la helo hannaan lagu kala caddeeyo eedeymaha, laguna xalliyo khilaafaadka siyaasadeed si nabadeed.