2016: Bilowgii loollanka saameynta iyo dekedaha
Sannadkii 2016 waxaa sii xoogeysanayay danaha dhaqaale iyo kuwa istiraatiijiyadeed ee Imaaraadka Carabta uu ka lahaa Geeska Afrika, gaar ahaan Soomaaliya.
Shirkadda DP World ee laga leeyahay Imaaraadka ayaa heshiis 30 sano ah la gashay maamulka Somaliland, kaas oo la xiriiray horumarinta iyo maamulka dekedda Berbera.
Heshiiskaas ayaa markii dambe noqday mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee khilaafka u dhexeeya Muqdisho iyo Abu Dhabi, maadaama dowladda federaalku ku adkeysaneysay in heshiisyada la xiriira hantida qaranka iyo dekedaha istiraatiijiga ah ay waafaqaan awoodaha dastuuriga ah ee dowladda dhexe.
2017: Xiisaddii Khaliijka oo Soomaaliya saameysay
Sannadkii 2017 waxaa qarxay khilaaf weyn oo u dhexeeyay Imaaraadka, Sacuudiga iyo xulafadooda oo dhinac ah iyo Qatar oo dhinaca kale ahayd.
Imaaraadka iyo xulafadiisa ayaa Soomaaliya ka dalbaday inay mowqif cad ka qaadato go’doomintii Qatar, balse dowladda uu hoggaaminayay Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo waxay ku dhawaaqday inay dhexdhexaad ka tahay khilaafka dalalka Khaliijka.
Go’aankaas ayaa abu uray kala aragti duwanaansho u dhexeeya Muqdisho iyo Abu Dhabi.
Dhanka kale, Imaaraadka ayaa sii waday heshiisyada dekedaha Berbera iyo Boosaaso, halka dowladda federaalku ay ka walaacsaneyd in heshiisyadaas iyo xiriirrada tooska ah ee lala yeelanayo maamul-goboleedyadu ay wiiqi karaan awoodda iyo midnimada dowladda dhexe.
2018: Lacagtii $9.6 milyan iyo hakadkii iskaashiga milatari
Abriil 8, 2018 ayaa waxaa garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee Muqdisho lagu qabtay diyaarad laga leeyahay Imaaraadka, taas oo siday lacag dhan ku dhowaad 9.6 milyan oo dollar.
Lacagta waxaa gacanta ku dhigay ciidamada ammaanka Soomaaliya, waxaana arrintaasi dhalisay muran diblomaasiyadeed oo xooggan.
Dowladda Imaaraadka ayaa sheegtay in lacagta loogu talagalay taageerada iyo tababarka ciidamada Soomaaliya, halka dowladda Soomaaliya ay su’aalo ka keentay qaabka lacagta dalka loo soo geliyay iyo cidda loogu talagalay.
Xaaladda ayaa sii xumaatay markii Imaaraadku hakiyay barnaamijkiisii tababarka ciidamada Soomaaliya, isla markaana uu ciidamadiisa kala baxay xaruntii tababarka ee General Gordon ee Muqdisho.
2019–2020: Isku dayo dib loogu soo celinayo xiriirka
Kadib xiisaddii 2018, xiriirka labada dal wuxuu galay marxalad ay jireen dadaallo lagu dejinayo khilaafka.
Soomaaliya waxay sii waday siyaasaddeeda ku aaddan ilaalinta madax-bannaanida iyo midnimada dalka, halka Imaaraadkuna uu lahaa dano dhaqaale, amni iyo istiraatiijiyadeed oo uu ka lahaa Geeska Afrika.
Si kastaba ha ahaatee, arrimaha dekedaha, xiriirka Imaaraadka iyo maamul-goboleedyada iyo doorka dowladda dhexe ayaa weli ahaa qodobbada xasaasiga ah ee xiriirka labada dhinac.
2021: Khilaafkii siyaasadeed oo mar kale soo cusboonaaday
Sannadkii 2021, xiriirka labada dal wuxuu mar kale galay xaalad adag, xilli Soomaaliya ay ku jirtay khilaaf siyaasadeed oo la xiriiray doorashooyinkii dalka.
Machadka Heritage ee daraasaadka siyaasadda ayaa warbixintiisii xaaladda Soomaaliya ee 2021 ku sheegay in xiriirka Muqdisho iyo Abu Dhabi uusan soo hagaagin, isla markaana khilaafkii 2017 uu weli raad ku lahaa xiriirka labada dal.
Dowladda Soomaaliya waxay Imaaraadka ku eedeysay inuu xiriirro siyaasadeed oo toos ah la sameynayo maamul-goboleedyada, isagoo mararka qaarkood hareer maraya dowladda federaalka.
Dhanka kale, Imaaraadka ayaa magacaabay wakiil u qaabilsan arrimaha ganacsiga Somaliland, taas oo sii xoojisay dareenka dowladda federaalka ee ku aaddan xiriirrada tooska ah ee Abu Dhabi la leedahay maamullada dalka.
Dhammaadkii 2021, Ra’iisul Wasaarihii xilligaas Maxamed Xuseen Rooble ayaa kulan la yeeshay safiirka Imaaraadka ee Muqdisho, taas oo muujisay in labada dhinac ay weli doonayeen waddo dib loogu hagaajiyo xiriirka.
2022: Isbeddel hoggaamineed iyo dib u furista bogga xiriirka
Markii Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud dib loo doortay 15-kii May 2022, waxaa billowday dadaallo lagu soo celinayo xiriirkii diblomaasiyadeed ee Soomaaliya iyo Imaaraadka.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa booqasho ku tagay Imaaraadka, waxaana dib loo furay wada-hadalladii ku saabsanaa iskaashiga labada dal.
Imaaraadka ayaa sidoo kale sii waday taageerada bani’aadannimo iyo dadaallada la xiriira amniga Soomaaliya.
Arrintan waxay muujisay in inkasta oo khilaafaadkii hore ay jireen, haddana labada dowladood ay diyaar u ahaayeen inay dib u dhisaan xiriirkooda. The Washington Institute +1
2023: Heshiis amni iyo dib u soo laabashada iskaashiga milatari
Sannadkii 2023 waxaa soo baxay tallaabooyin muujinayay in xiriirka labada dal uu dib u soo hagaagayo.
Bishii Febraayo 2023, dowladda Soomaaliya waxay ansixisay heshiis iskaashi amni oo ay la gashay Imaaraadka Carabta.
Sidoo kale, waxaa dib u soo cusboonaaday iskaashigii la xiriiray tababarka iyo taageerada ciidamada Soomaaliya, iyadoo Imaaraadku uu daneynayay inuu qayb ka noqdo dadaallada lagula dagaallamayo Al-Shabaab.
Dhanka kale, bishii Maarso 2023, Imaaraadka ayaa Soomaaliya gaarsiiyay 193 tan oo gargaar bani’aadannimo ah oo loogu talagalay dadka ay abaaruhu saameeyeen.
Tallaabooyinkaas waxay muujinayeen in xiriirka labada dal uu mar kale galay marxalad iskaashi, inkasta oo khilaafaadkii la xiriiray dekedaha iyo maamul-goboleedyada aan xal buuxa laga gaarin. The Washington Institute +1
2024–2025: Loollanka Geeska Afrika iyo muranka madax-bannaanida
Sanadihii 2024 iyo 2025, waxaa sii xoogeysanayay tartanka istiraatiijiyadeed ee ka jiray Geeska Afrika, gaar ahaan dhinacyada dekedaha, marin-biyoodka Badda Cas iyo iskaashiga amniga.
Imaaraadka wuxuu lahaa xiriir dhaqaale iyo mid amni oo xooggan oo uu la lahaa Somaliland iyo Puntland, halka dowladda federaalku ay ku adkeysaneysay in xiriirrada dibadda ee saameynaya madax-bannaanida iyo midnimada Soomaaliya ay waafaqaan dastuurka dalka.
Dhanka kale, heshiiskii is-afgaradka ahaa ee Itoobiya iyo Somaliland ee Janaayo 2024 ayaa sii kiciyay muranka gobolka, iyadoo Soomaaliya ay si adag uga hortimid heshiiskaas.
Imaaraadka ayaa isaguna lahaa dano dhaqaale iyo amni oo ku xiran dekedda Berbera iyo guud ahaan marin-biyoodka Badda Cas.
Si kastaba ha ahaatee, waa muhiim in la kala saaro danaha Imaaraadka ee gobolka iyo eedeymaha gaarka ah ee dowladda Soomaaliya u jeediso; dhammaan eedeymahaas ma aha kuwo si madax-bannaan loo xaqiijiyay.
Warbixinno falanqayn ah ayaa muujiyay in loollanka dalalka Khaliijka iyo xiriirrada tooska ah ee Imaaraadku la leeyahay maamul-goboleedyada Soomaaliya ay qayb ka yihiin caqabadaha hortaagan xiriirka Muqdisho iyo Abu Dhabi. The Century Foundation +2
2026: Go’aankii lagu soo afjaray heshiisyadii Imaaraadka iyo Soomaaliya
12-kii Janaayo 2026, Golaha Wasiirrada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ayaa ku dhawaaqay in la buriyay dhammaan heshiisyadii iyo iskaashiyadii ay Soomaaliya la lahayd Imaaraadka Carabta.
Go’aanka dowladda wuxuu khuseeyay heshiisyada la xiriira dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, iyo sidoo kale iskaashiga amniga iyo difaaca.
Dowladdu waxay sheegtay in go’aankaasi salka ku hayo ilaalinta madax-bannaanida, midnimada dhuleed iyo madaxbannaanida siyaasadeed ee Soomaaliya.
Warbaahinta Reuters ayaa sheegtay in tallaabadaasi timid kaddib markii dowladda Soomaaliya ay baaritaan ku billowday eedeymo la xiriiray in Imaaraadku fududeeyay in hoggaamiye siyaasadeed oo Yemen ah laga soo gudbiyo Soomaaliya.
Sidoo kale, xiriirka Imaaraadka iyo Somaliland ayaa noqday arrin kale oo xasaasi ah, gaar ahaan kaddib markii Israa’iil ay bishii Diseembar 2025 aqoonsatay Somaliland.
Saddex maamul oo kala ah Somaliland, Puntland iyo Jubaland ayaa diiday go’aankii dowladda federaalka ee lagu buriyay heshiisyada Imaaraadka, taas oo muujisay kala aragti duwanaanshaha ka dhex jira dowladda dhexe iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada. web.mfa.gov.so +2
Maxaa salka ku haya khilaafka labada dal?
Marka dib loo eego dhacdooyinkii tobankii sano ee la soo dhaafay, waxaa muuqanaya dhowr arrimood oo saldhig u ahaa khilaafaadka Soomaaliya iyo Imaaraadka:
- Madax-bannaanida Soomaaliya: Dowladda federaalka waxay ku adkeysaneysaa in heshiisyada dibadda ee saameeya dalka ay waafaqaan madax-bannaanida iyo dastuurka Soomaaliya.
- Heshiisyada dekedaha: Heshiisyada Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo ayaa dhaliyay muran ku saabsan awoodda dowladda dhexe iyo maamul-goboleedyada.
- Faragelinta siyaasadda gudaha: Muqdisho waxay marar kala duwan Imaaraadka ku eedeysay inuu taageero siyaasadeed iyo dhaqaale siinayo dhinacyo gudaha dalka ah. Eedeymahaas waxay u baahan yihiin in loo nisbeeyo dowladda sheegtay.
- Khilaafka dalalka Khaliijka: Loollanka u dhexeeya Imaaraadka iyo Qatar ayaa Soomaaliya geliyay xaalad siyaasadeed oo adag, gaar ahaan xilligii Madaxweyne Farmaajo.
- Tartanka istiraatiijiyadeed ee Badda Cas: Dekedaha Soomaaliya iyo goobta istiraatiijiga ah ee ay ku taallo ayaa ka dhigay dalka meel ay daneynayaan quwado kala duwan oo gobolka iyo caalamka ah.
From the comments