Sharciga Hanti-dhowrka: Xukuumadda Oo Isa Siiyey Awoodda Magacaabista Iyo Ceyrinta Hanti-dhowrka

Golaha Wasiirada xukuumadda ra’isul wasaare Xasan Kheyre ayaa khamiistii meel-mariyey Hindise Sharciyeedka Hanti-dhowrka iyaga oo isa siiyey awoodda magacaabista iyo ceyrinta Hanti-dhowrka qaranka.

Hindise Sharciyeedka Hanti-dhowrka waxaa ku jira arrimo iska hor imaanaya, waxaa ay marka hore ku bilbaabeen 3 qodob oo muhiim ah sida:

1. Xafiiska  Hanti-dhawrka  Guud  waxaa   uu  noqonayaa   heer  federal    sida    ku  xusan   114aad Dastuurka   KMG, waxaana uu ka howlgalayaa   dhammaann  dhulka Jamhuuriyadda    Federaalka ah ee Soomaaliya.

 2. Xafiiska  heer   Federaalka    ee  Hanti-dhawrka    Guud  waa  Hay’ad  Madax-bannaan,     waana Hay’adda   ugu  sarreysa    Hanti-dhawrka    Soomaaliya,(wuxuuna     warbixin    siinkaraa      hadii    loo baahdo  Baarlamaanka  JFS,   Madaxweynaha  iyo Ra’iisal  wasaaraha XFS.)

3. Hanti-dhawraha   Guud wuxuu  noqonayaa  Madaxa Xafiiska  heer Federaalka   ee Hanti-dhawrka Guud..

Marka ay sheekada halkaas mareyso ayaa loo gudbey cidda iska leh magacaabista iyo ceyrinta Hanti-dhowrka qaranka, golaha wasiirrada ayaa isa siiyey inay madaxweynaha u soo jeediyaan qofka u sharaxan ama ku haboon jagadan, sidaasi si la mid ah ayey u soo jeedin karaan marka ay u arkaan khatar si ay uga taqasulaan.

Qodobka 17aad ee Xeerka Hanti-dhawrka  ee golaha wasiirrada meel-mariyeen waxaa uu ku saabsan yahay magacaabista Hanti-dhawraha, waxaa ku qoran:

“ lyadoo     la  tixgelinayo   Qodobka   114aad   ee  Dastuurka    KMG ah  ee JFS,   Hanti-dhawraha Guud  ee Federaalka,   waxaa  lagu  magacaabayaa  Xeer  Madaxweynaha   JFS, kaddib   soo- jeedinta  Golaha Wasiirada  Xukuumadda   JFS  si  waafaqsan   Qodobbada  90-aad  (k)  iyo 99aad (g) ee Dastuurka    KMG  ee JFS.

Haddaba, Maxaa ku qoran qodobka 114aad ee la tixgelinayo iyo qodobada 90aad(k) iyo 99(g):

Qodobka 114aad. Xafiisyadda Madaxa Bannaan: Waxaa jiri doona Hey’ado madaxbanaan oo ay yeelanayaan Dawladda Federaalka iyo Dawladaha xubinta ka ah Dawladda Federaalka, sida Garyaqaanka Guud, Hanti-dhowrka Guud, iyo Bangiga Dhexe oo noqonaya Heer Federaal ah. 

Qodobbada  90-aad ee awoodaha madaxweynaha xarafka  (k)  waxaa ku qoran sidan: Wuxuu magacaabayaa jagooyinka sare ee Xukuumadda Federaalka iyo madaxda Hey’adaha Dawladda Federaalka, marka uu soo jeediyo Golaha Wasiirradu.

Qodobka 99aad. Xilalka Golaha Wasiirrada, xarafka  (g) waxaa ku qoran  Magacaabidda iyo xil-ka-qaadidda saraakiisha sare ee Dawladda;

Dhinaca kale, qodobka 19aad ee xaarka Hanti-dhawrka waxaa uu ka hadlayaa Siyaabaha  uu Xilka ku waayo Hanti-dhawraha  Guud ee Federaalka. Waxaa ku qoran Hanti-dhawraha     Waxaa uu  xilka   ku waayi  karaa  ayadoo  loo  maro qaabkii    uu  ku yimmid ee ku xusan Qodobada  90aad iyo 99aad  ee Dastuurka    KMG,  iyadoo  la  raacayo  habraaca ku xusan   Sharciga   Shaqaalaha     Rayidka   ah ee Dowladda.

Faragelinta xukuumadda federeaalka ah ee magacaabista iyo ceyrinta Hanti-dhawrka waa arrimo u baahan in dib loogu noqdo, waxaa intaas dheer waxa ay ka hor imaaneysaa mas’uuliyadaha Hanti-dhawrka sida:

b) lnuu ku Sameeyo   Hay’adaha    Hay’adaha    Dowladda    baaris    maaliyadeed,     qiimeynta    ku dhaqankooda   nidaamka   Xisaabaadka   iyo  habraacyada   loogu  talagalay,    Waxqabadka    iyo baarista   kale  ee  la  xariirta    dhammaan   xisaabaadka    Guud  ee  Dawladda,     lacagaha, hay’adaha    Dawladda,     Mashaariicda,     barnaamijyada,      Shirkadaha    Dawladdu    leedahay ama  ay  qayb  ku  leedahay   iyo  dhammaan    hay’adaha    la  midka    ah  ee  Xukuumadda Jamhuuriyadda    Federaalka  Soomaaliya.

t) Waxaa  uu  Baarayaa    dhammaan    xisaabaadka    ama   Akoonada   Dawladda,   Maaliyadda, Mashaariicda,     barnaamijyada,         iyo   hay’adaha     kale     ee   Dawladda,   Shirkadaha      ay Dawladdu   leedahay   iyo hay’adaha  la midka  ah ee DFS;

Ugu dambeyntii, Madaxweyne Maxamed Cabdullahi Farmaajo waa inuu ilaaliyaa sharciga, dhismaha hey’adaha dastuuriga ah iyo kala madaxbannaanidooda. Xukuumaddan waxaa ay shaqo la’aan ka dhigtay baarlamaanka 10aad, sidoo kale waxaa ay faro-gelin ku heysaa  guddiyadii madaxabannaanaa, marka inay ku darto Hanti-dhawrka waa dhibaato qaran.

Goobjoog News

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close
Goobjoog

FREE
VIEW