Taariikh Nololeedka: Ali Khamenei, 87 sano oo ku suntan kacdoon iyo awood

Cali Xuseen Khamenei wuxuu 19-kii Abriil 1939-kii ku dhashay magaalada Mashhad, isagoo ka soo jeeda qoys wadaaddo Shiico ah oo danyar ahaa.

Yaraantiisii wuxuu bilaabay xifdinta Qur’aanka Kariimka ah, isagoo markii dambena ku biiray dugsiyo diini ah sida Madrasada Nawab, halkaas oo uu ku bartay cilmiga Fiqiga, Tafsiirka iyo luqadda Carabiga.

Ugu dambayntii, wuxuu gaaray darajada ‘Ijtihad’ (oo ah heerka ugu sarreeya ee aqoonta diinta), isagoo kaddibna bilaabay inuu wax dhigo buugaagna qoro.

Laga soo bilaabo 1963-dii, Khamenei wuxuu door muhiim ah ka qaatay dhaqdhaqaaqii looga soo horjeeday xukunkii Boqor Mohammad Reza Pahlavi.

Wuxuu qayb ka ahaa abaabulka hawlo qarsoodi ah oo lagu taageerayay fariimihii Ayatollah Ruhollah Khomeini, taas oo sababtay in dhowr jeer la xiro intii u dhexaysay 1965-kii ilaa dabayaaqadii 1970-yadii.

Mar ayaa xitaa lagu xukumay in saddex sano loo masaafuriyo gudaha dalka, hase yeeshee Kacaankii 1979-kii ayaa ka hormaray, wuxuuna durba ku biiray hoggaanka nidaamkii cusbaa.

Kaddib guushii Kacaankii Islaamiga ahaa ee 1979-kii, Khamenei si degdeg ah ayuu uga dhex muuqday saaxada siyaasadda, isagoo xubin ka noqday Golaha Difaaca Qaranka, sidoo kalena noqday wakiilka Wasaaradda Gaashaandhigga.

Bishii Juun 1981-dii, wuxuu ka badbaaday isku-day dil isagoo khudbad ka jeedinaya Masaajidka Abu Dhar ee Tehran; si xun ayuu u dhaawacmay balse wuu ka soo kabtay.

Isla sanadkaas bishii Oktoobar, Khamenei waxaa loo doortay Madaxweynaha Jamhuuriyadda Islaamiga ah, xilkaas oo uu hayay laba xilli doorasho ilaa 1989-kii, xilli uu dalku ku jiray dagaalkii dhiigga badani ku daatay ee u dhexeeyay Iiraan iyo Ciraaq.

Intii uu xilka madaxweynenimada hayay, waxaa la aasaasay Golaha Ogaanshaha Danta Nidaamka (Majma‘ Tashkhis Maslahat al-Nizam) si loo xalliyo khilaafaadka sharci-dejinta, isagoo isagu noqday guddoomiyihii ugu horreeyay ee Golahaas.

Kaddib geeridii aasaasihii Kacaanka Ruhollah Khomeini sanadkii 1989-kii, Golaha Khubarada ayaa Khamenei u doortay Hoggaamiyaha Sare ee dalka. Dastuurka ayaa wax laga beddelay xilligiisii si loo xoojiyo awoodda xilka loo yaqaan “Wilaayat al-Faqih al-Mutlaqa” (Hoggaaminta Guud ee Faqiih-ga).

Xilkan ayaa Khamenei siiyay awood aan la xaddidi karin oo uu ku maamulo dalka, isagoo gacanta ku dhigay:• Taliska guud ee ciidamada qalabka sida.• Go’aaminta siyaasadda guud ee dalka (Gudaha iyo Dibaddaba).• Magacaabista jagooyinka ugu muhiimsan dalka iyo hay’adaha garsoorka.

Khamenei wuxuu caan ku ahaa mowqifkiisa adag ee ka dhanka ah Mareykanka iyo Israa’iil, isagoo inta badan ku tilmaami jiray inay yihiin shayaadiin, isla markaana diiday in wax saameyn ah ay ku yeeshaan dalkiisa.

Taageerayaashiisu waxay u arkaan halyey xasilayay nidaamka Kacaanka xilliyo adag, halka dhaliilayaashuna ay ku eedeeyaan inuu abuuray nidaam gacan-bireed ah oo cabburiya mucaaradka

.Ayatollah Ali Khamenei waxaa lagu xusuusan doonaa inuu ahaa tiirka ugu dambeeyay ee Kacaankii Iiraan, iyo ninka sii adkeeyay nidaamkii uu dhidibbada u taagay aasaasihii isaga ka horreeyay.

Ugu dambayn, noloshiisii ka soo bilaabatay danyarnimada ee ku dhammaatay hoggaamiyaha ugu awoodda badan Iiraan, waa taariikh isku dhafan oo xambaarsan—diin, kacdoon, iyo awood siyaasadeed oo si adag loo xajistay tobanaan sano.