Waa Kuma Madaxweynaha Venezuela ee la qabtay isagoo Xilka Haya, Sideese ku Bilowday Khilaafka kala Dhexeeya Mareykanka?

Maanta oo ay taariikhdu tahay 3-da Janaayo, 2026, dunidu waxay ku waabariisatay war naxdin iyo yaab leh oo ka soo yeeray dalka Venezuela oo ku yaalla Koonfurta Ameerika. Ciidanka gaarka ah ee Maraykanka, ee loo yaqaano Delta Force, ayaa hawlgal qorsheysan ku qabtay Madaxweynihii mudada dheer xukumayay Venezuela, Nicolás Maduro, iyo xaaskiisa Cilia Flores.

Nicolás Maduro wuxuu dhashay 23-kii bishii Noofambar sannadkii 1962-kii, taas oo macnaheedu yahay in hadda uu jiro 63 sano. Wuxuu ku dhashay magaalada Caracas ee caasimadda dalka Venezuela, isagoo ku soo barbaaray qoys dabaqadda dhexe ah oo aad ugu lug lahaa dhaqdhaqaaqyada shaqaalaha iyo siyaasadda bidixda.

Siyaasadda wuxuu si toos ah ugu soo biiray isagoo dhalinyaro ah, markii uu darawal bas ka ahaa shirkadda gaadiidka ee Caracas (Metro de Caracas). Halkaas wuxuu ka bilaabay inuu noqdo hoggaamiye urur shaqaale oo aad u firfircoon, isagoo u doodi jiray xuquuqda shaqaalaha baska.

Xiriirkii ugu muhiimsanaa ee nolosha siyaasadeed ee Maduro wuxuu bilowday horraantii sagaashamaadkii markii uu ku biiray dhaqdhaqaaqii uu hoggaaminayay Hugo Chávez.

Markii Chávez uu xabsiga ku jiray ka dib afgembigii dhicisoobay ee 1992-kii, Maduro iyo xaaskiisa Cilia Flores waxay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee u ololeeyay in xabsiga laga soo daayo, taas oo keentay inuu noqdo qof uu si aad ah ugu kalsoonaaado Chávez.

Markii uu Chávez xukunka ku guuleystay 1998-kii, Maduro wuxuu si xawli ah uga dhex galay maamulka, isagoo soo noqday xildhibaan, guddoomiyaha baarlamaanka, iyo wasiirka arrimaha dibadda muddo dheer oo u dhaxeysay 2006 ilaa 2012.

Geeridii Chávez ka hor, wuxuu u magacaabay inuu noqdo madaxweyne ku-xigeen iyo qofka rasmiga ah ee dhaxli doona xukunka haddii uu isagu dhinto.

Dhanka doorashooyinka, Maduro waxaa si rasmi ah loo doortay labo jeer. Markii koowaad waxay ahayd bishii Abriil 2013-kii, markaas oo uu ku guuleystay doorasho degdeg ah oo dhacday dhimashadii Chávez ka dib, isagoo helay aqlabiyad aad u yar. Markii labaad waxaa dib loo doortay sannadkii 2018-kii, balse doorashadaas waxaa diiday mucaaradka dalka iyo inta badan dalalka reer Galbeedka, iyagoo ku eedeeyay inay ahayd mid ku shubasho ah oo aan xalaal ahayn. Inkastoo uu haystay xukunka tan iyo markaas, haddana doorashadii u dambeysay ee Luulyo 2024 ayaa dhalisay murankii ugu weynaa ee horseeday in Maraykanku uu hadda qaado tallaabada lagu qabtay, isagoo ku eedeynaya inuu si sharci darro ah xukunka u haystay.

Sidee ku bilowday dagaalka Mareykanka iyo Ninkaan la qabtay?

Dagaalka iyo khilaafka u dhexeeya Nicolás Maduro iyo dowladda Maraykanka ma ahan mid hal maalin ku dhashay, balse waa geedi-socod dheer oo soo maray marxalado siyaasadeed, dhaqaale, iyo ugu dambeyntii mid milateri. Haddii aan si caadi ah kuugu sharxo, dagaalkoodu wuxuu u kala bixi karaa dhowr weji oo muhiim ah.

Wax walba waxay ka bilowdeen xilligii Hugo Chávez (oo ahaa madaxweynihii isaga ka horreeyay), kaas oo qaatay nidaamka hanti-wadaagga, xiriir dhowne la sameystay dalalka loolanka kula jira Maraykanka sida Ruushka, Shiinaha, iyo Kuuba. Markii uu Maduro xukunka la wareegay 2013-kii, wuxuu sii waday isla jidkaas, isagoo si joogto ah Maraykanka ugu eedeyn jiray inuu maleegayo afgembi iyo shirqoollo lagu dilayo isaga si loo xado saliidda Venezuela.

Khilaafku wuxuu si weyn u qarxay sannadkii 2015-kii markii dowladda Maraykanka ee Barack Obama ay Venezuela u aqoonsatay “khatar ku ah amniga qaranka Maraykanka,” taas oo dhabaha u xaartay cunaqabatayno dhaqaale. Xaaladdu waxay sii xumaatay markii Maraykanku uu diiday inuu aqoonsado guushii Maduro ee doorashadii 2018-kii, isagoo taa beddelkeeda u aqoonsaday hoggaamiyihii mucaaradka ee Juan Guaidó inuu yahay madaxweynaha sharciga ah. Tallaabadan waxay keentay in Maraykanku uu xayiro hantidii Venezuela ee dibadda taallay, gaar ahaan shirkadda saliidda ee PDVSA, taas oo curyaamisay dhaqaalihii dalkaas.

Dagaalku wuxuu isku beddelay mid dambiyeed sannadkii 2020-kii markii Waaxda Caddaaladda Maraykanka ay Maduro ku soo oogtay dacwad ah “Argagixiso maandooriye” (Narco-terrorism). Waxay ku eedeeyeen inuu hoggaamiyo kooxda Cartel of the Suns oo ka kooban saraakiil milateri oo daroogada u gudbiya Maraykanka. Waxaa madaxiisa la saaray abaalmarin lacageed oo markii hore ahayd 15 milyan oo doollar, taas oo markii dambe, gaar ahaan sannadkii 2025-ka, la gaarsiiyay 50 milyan oo doollar ka dib markii uu ku guuleystay doorasho saddexaad oo aad looga shakiyay.

Ugu dambeyntii, dagaalka milateri ee tooska ah wuxuu dhashay dabayaaqadii sannadkii 2025-ka. Maraykanka oo uu hoggaaminayo Donald Trump ayaa bilaabay hawlgal ballaaran oo loogu magac daray la dagaallanka maandooriyaha, iyadoo maraakiibta dagaalka iyo diyaaradaha Maraykanku ay bilaabeen inay beegsadaan doonyo iyo diyaarado ay sheegeen inay maandooriye ka qaadaan Venezuela. Xiisaddan oo dhowr bilood soo jiitamaysay ayaa ugu dambeyntii keentay hawlgalkii ciidanka Delta Force ay ku qabteen Maduro maanta oo ah 3-da Janaayo, 2026, iyadoo Maraykanku uu sheegay inuu u qabtay sidii uu u wajihi lahaa dacwadaha dambiyeed ee muddada dheer horyaalay.