MASIIRKA MADURO: Dambiile caalami ah mise dhibbane siyaasadeed?
Xaaladda Madaxweyne Nicolás Maduro ee saaka waxay maraysaa heerkii ugu adkaa ee uu qof hoggaamiye ah wajaho, waxaana lagu sifeeyay inuu ku jiro go’doon siyaasadeed iyo mid amni oo dhammaystiran.
Marka laga hadlayo halka uu hadda ku sugan yahay, Maduro wuxuu si rasmi ah u lumiyey xasaanaddii madaxweynenimo iyo maamulkii dalka, isagoo hadda u xiran dowladda Mareykanka sidii maxbuus heerkiisu sarreeyo oo loo haysto dambiyo caalami ah.
Ninkan oo muddo ka badan toban sano ka talinayay dalka ugu shidaalka badan adduunka, ayaa saaka ku soo toosay isagoo ku jira gacanta hay’adaha amniga ee Mareykanka, gaar ahaan kuwa qaabilsan la dagaallanka maandooriyaha (DEA) iyo kuwa sirdoonka.
Xaaladdiisa shakhsiga ah waxaa lagu tilmaamay mid “murugsan” maadaama laga soo kaxeeyay xaruntii madaxtooyada ee Caracas, loona soo duuliyay meel aan la shaacin oo ku taal gudaha Mareykanka, halkaas oo lagu diyaariyay qolal amnigooda aad loo ilaaliyo oo ka fog xiriirka caalamka intiisa kale.
Dhinaca kale, awooddii uu ku lahaa gudaha Venezuela ayaa saaka si weyn u duntay. Taageerayaashiisii iyo saraakiishii militariga ee dhowaan uun ku dhaaranaayay inay u dhimanayaan, ayaa hadda u muuqda kuwo u kala firirtay sidii ay naftooda u badbaadin lahaayeen ama ula heshiin lahaayeen maamulka cusub ee uu Mareykanku dhisayo.
Maduro saaka ma lahan awood uu amar ku bixiyo, mana lahan saaxiibbo dhow oo uu la xiriiro, isagoo kaliya sugaya in la horkeeno maxkamad federaal ah si loogu akhriyo dacwadaha culus ee ka dhanka ah.
Waxa maanta isbeddelay ma ahan oo kaliya kursigii uu ku fadhiyay, balse waa nolosha Maduro oo gabi ahaanba isku beddeshay mid maxbuusnimo ah.
In kasta oo uu saaxiibbo ka leeyahay dalalka Ruushka iyo Shiinaha, haddana xaqiiqada dhabta ah ee uu saaka wajahayo ayaa ah inuu ku dhex jiro nidaamka garsoorka ee Mareykanka, halkaas oo aanay ka jirin xurmad madaxweyne iyo mid diblomaasiyadeed midna.
Dambiyada uu Mareykanku ku soo oogay Nicolás Maduro waa kuwo aad u culus, kuwaas oo isugu jira kuwo la xiriira maandooriyaa, argagixiso, iyo musuqmaasuq baahsan. Dacwadahan ma ahan kuwo siyaasadeed oo qura, balse waa eedeymo dambiyeed oo ay diyaarisay Wasaaradda Caddaaladda ee Mareykanka (Department of Justice).
Qodobbada ugu waaweyn ee dacwaddu ka kooban tahay waxaa ka mid ah:
1. Narco-Terrorism (Argagixiso iyo Maandooriye):
Mareykanku wuxuu Maduro ku eedeeyay inuu hoggaaminayay urur dambiile ah oo loo yaqaanno Cartel de los Soles Waxaa la sheegay inuu iskaashi la sameeyay kooxda fallaagada Kolombiya ee FARC, si Mareykanka loogu daadgureeyo boqolaal tan oo kookayn ah, isagoo ujeedkiisu ahaa inuu “ku qarqiyo” shacabka Mareykanka maandooriye si uu u wiiqo caafimaadka iyo amniga dalka.
2. Ka Ganacsiga Hubka iyo Maandooriyaha:
Dacwadda waxaa ku jira in Maduro iyo saaxiibbadiisa dhow ay fududeeyeen soo iibinta hub culus oo la siiyay kooxaha hubaysan ee maandooriyaha ka ganacsada, si ay u difaacdaan marinnada ay kookaynta ka dhoofiyaan ee mara Venezuela.
3. Lacag Dhaqid Caalami ah (Money Laundering):
Waxaa loo haystaa inuu balaayiin doollar oo laga xaday hantida qaranka Venezuela, gaar ahaan dakhliga shirkadda shidaalka ee PDVSA, uu soo mariyay nidaamka maaliyadda ee Mareykanka iyo bangiyo caalami ah si uu ugu qariyo hanti isaga iyo xulafadiisa u gaar ah.
4. Musuqmaasuq iyo Boobka Hantida Dadweynaha:
Mareykanku wuxuu ku eedeeyay in nidaamkiisu uu lunsaday lacagihii loogu talagalay in cunto iyo daawo loogu iabiyo dadka reer Venezuela ee tabaalaysan, isagoo lacagahaas u rogay kuwo uu ku iibsado taageerada saraakiisha militariga si uu xukunka ugu sii negaado.
5. Xadgudubyada Xuquuqda Aadanaha:
In kasta oo dacwadaha Mareykanka ay xoogga saarayaan maandooriyaha, haddana waxaa barbar socda baaritaanno caalami ah oo ku saabsan inuu amray dilal, xarig sharci darro ah, iyo jirdil loo geystay dadka mucaaradka ah, taas oo loo aqoonsaday dambiyo ka dhan ah aadanaha.