MUQDISHO, Goobjoog — Waxaa soo gabagaboobay kulan muhiim ah oo dhexmaray Golaha Mustaqbalka oo ay ku midoobeen dowlad-goboleedyada Puntland, Jubbaland, iyo madasha badbaadada iyo xubno ka tirsan beesha caalamka oo ay ku jiraan Midowga Yurub, Qaramada Midoobay, dalka Mareykanka, iyo Boqortooyada Ingiriiska (UK).
Kulankan ayaa diiradda lagu saaray sidii xal waara loogu heli lahaa ismari-waaga siyaasadeed ee dalka ka taagan iyo sidii loo gaari lahaa heshiis loo dhan yahay oo ku saabsan arrimaha doorashooyinka.
Ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay ayaa xaqiijiyay in Golaha Mustaqbalka uu si rasmi ah u gudbiyay talo-soo-jeedin ku aaddan hannaanka doorasho ee dalka laga fulin karo.
Nidaamkan oo loogu magac daray “Doorasho Dadban oo Ballaaran” (Nidaamka Doorashada Qaranka), ayaa la qorsheeyay inuu noqdo mid ku dhex dhamaada xeerarka dimuqraadiyadda, hufnaanta, iyo caddaaladda si muwaadiniinta Soomaaliyeed ay u doortaan xubnihii matali lahaa.
Qodobada Golaha Mustaqbalka iyo Dukumentiga La Soo Bandhigay:
Doorasho Toos Ah: In hannaanka doorashada dalka uu noqdo mid toos ah oo ay shacabku dooranayaan mudanayaasha ku matalaya baarlamaanka.
Goobaha Doorashada iyo Isbeddelka Gobolada:
In dowlad-goboleed kasta ay doorashadu ka dhacdo afar degmo oo loo qorsheeyay.
Goobaha doorashada waxay ka dhici doonaan magaalooyinka madaxyada gobolada dalka.
Gobolada Waqooyi Galbeed, Togdheer, iyo Awdal waxaa doorashadooda loo raray Caasimadda Mogadishu, halka gobolka Jubada Hoose loo raray maamul ahaan magaalada Kismaayo (Gedo ama Jubada Dhexe), sababtoo ah gacanta ku haynta DFS iyo Maamul Goboleedyada oo aan ka talin.
Maamulka Doorashada (Guddi Doorasho oo Qaran):
In loo xilsaaro labo guddi oo doorasho oo matalaya labada heer ee dowladda; kuwaas oo kala ah Guddi Heer Federal ah iyo Guddi Heer Dowlad-Goboleed ah.
Waxa la dhisayaa hal Guddi Doorasho Qaran oo mas’uul ka ah fulinta iyo maamulidda marxaladaha oo dhan, kaas oo ka kooban DFS (Dowladda Federaalka Soomaaliya) iyo Maamul Goboleedyada.
Guddigani wuxuu u shaqaynayaa si madax-bannaan, iyadoo go’aannada lagu gaarayo cod aqlabiyad ah.
Kursi-Deegaanka (SEEJO):
Kursi kasta oo Aqalka Hoose wuxuu noqonayaa deegaan doorasho gaar ah oo loo yaqaano SEEJO. SEEJO kasta waxay leedahay xudduud cad, codbixiyayaal deegaanka ah oo rasmiga ah, iyo musharraxiin u tartamaya.
4.5:
In meesha laga saaro ururada iyo xisbiyada u diwaangashan nidaamka madaxweyne Xasan Sheekh Maxamud. Waxay soo qaddimeen in doorashada lagu galo nidaamka beelaha ee 4.5, iyadoo la dhowrayo saamiga qabiilka, balse dadka deegaankaas jooga ay si toos ah u codayn karaan. Muwaadiniinta diwaangashan waxay iska diwaangelinayaan SEEJO-ga ay deegaan ahaan ku abtirsadaan.
Habka Codaynta iyo Diwaangelinta Biometric-ga:
In laga fogaado nidaam kasta oo kombuyuutar ah ama qalab elektaroonig ah, hase yeeshee isdiwaangelinta iyo codayntuba ay hal maalin gudaheed ku dhacaan iyadoo la isticmaalayo warqad iyo sanduuq. Hannaanka diwaangelintu wuxuu noqonayaan mid Biometric ah si looga hortago isdabamarka.
Isdiwaangelinta codbixiyayaasha waxay dalka oo dhan uga furmi doontaa muddo 5 ilaa 10 maalmood ah.
Xuquuqda iyo Dabagalka Musharraxiinta:
Musharax kasta wuxuu xaq u leeyahay inuu magacaabo wakiillo oo si joogto ah u dhowra habraacyada diwaangelinta, codaynta, iyo tirinta kuraasta, isagoo heli kara nuqul rasmiga ah ee natiijooyinka la shaaciyay. Sidoo kale, shuruudaha musharaxnimada waxaa ka mid ah in la raaco Dastuurka Federaalka iyo bixinta lacag diwaangelin oo macquul ah.
Hannaanka iyo Jadwalka Marxaladaha Doorashada
Sida ku cad qorshaha rasmiga ah ee la dejiyay, hannaanka guud ee doorashada wuxuu u qaybsamaa toban marxaladood oo xiriir ah. Wax walba waxay ka bilaabanayaan maalinta koobaad ee guddiga doorashadu uu dalka oo dhan kaga dhawaaqo taariikhda rasmiga ah ee doorashada. Intaas ka dib, toddobaadka koobaad waxaa lagu bixinayaa diyaarinta goobaha codbixinta iyo tababarka shaqaalaha ka qaybqaadanaya maamulka doorashada.
Marxaladda xigta waxay tahay furitaanka diwaangelinta codbixiyeyaasha dalka oo dhan, taas oo socon doonta muddo 10 maalmood ah, waxaana ku xigi doona muddo saddex maalmood ah oo loo qorsheeyay xaqiijinta, dib-u-eegista, iyo sixitaanka liisaska dadka isdiwaangeliyay.
Marka liisaska codbixiyeyaasha la hubsado, waxaa si rasmi ah loo furayaa diwaangelinta musharaxiinta oo soconaysa muddo toddoba maalmood ah, iyadoo guddigu uu saddex maalmood oo dheeri ah ku xaqiijin doono shuruudaha musharaxnimada.
Ka dib marka la ansixiyo musharaxiinta rasmiga ah, waxaa si toos ah u bilaabanaya ololaha doorashada oo soconaya muddo 10 maalmood ah.
Maalinta 42-aad ee jadwalka waxay noqon doontaa “Maalinta Doorashada”, halkaas oo codbixinta dalka oo dhan ay ku qabsoomi doonto hal maalin gudaheed. Natiijooyinka iyo tirinta codadka ayaa la samayn doonaa isla maalinta xigta, iyadoo wixii cabashooyin ah ee ka dhasha loo dhiibi doono maxkamadda si loo xalliyo.
Doorka Maxkamadda Sare iyo Xallinta Cabashooyinka
Maxkamadda Sare ee Dalka ayaa iska leh awoodda ugu dambaysa ee garsoorka iyo go’aan-gaarista khilaafaadka doorashada. Haddii ay tusto wax khilaaf ah oo la xiriira liisaska codbixiyeyaasha, musuqmaasuq, ama ka-reebitaanka musharraxiinta, maxkamaddu waxay go’aan ka gaari doontaa cabashooyinkaas muddo 72 saacadood gudaheed ah. Go’aanka Maxkamadda Sare waa midka kama dambaysta ah, waxaana ku waajib ah dhammaan dhinacyada inay u hoggaansamaan.
Mudeynta Doorashooyinka iyo Mowqifka Beesha Caalamka
Goluhu wuxuu kaloo soo jeediyay in hannaankan lagu tijaabiyo labada dowlad-goboleed ee doorashooyinkoodu dib u dhaceen; iyadoo muddo 3 bilood gudaheed ah lagu qabto doorashooyinka Hirshabelle iyo Galmudug, halka ugu badnaan muddo 6 bilood ah lagu soo gabagabeeyo hannaanka doorashada heer federal.