Wargeyska Mareykanka ee New York Post ayaa warbixin uu daabacay ku sheegay in laba hay’adood oo samafal oo kaniisadeed ay heleen in ka badan 62 milyan oo dollar oo la xiriira barnaamijyada dib-u-dejinta qaxootiga iyo taageerada bulshada Soomaaliyeed ee gobolka Minnesota, isaga oo arrintan ku xiray isbeddelka bulsho ee gobolka iyo doodaha ka dhashay fadeexadaha musuqmaasuqa ee la xiriira barnaamijyada gargaarka bulshada.
Warbixinta ayaa sheegtay in hay’adaha Catholic Charities iyo Lutheran Social Services ay muddo dheer door muhiim ah ku lahaayeen dib-u-dejinta qaxootiga ee Minnesota, iyagoo ka faa’iideysanayay qandaraasyo ay la galeen dowladda federaalka Mareykanka.
Sida uu qoray wargeysku, labada hay’adood ayaa ka mid ahaa hay’adihii hormuudka u ahaa soo dhaweynta iyo dejinta qaxootiga kala duwan ee gobolka, taas oo qayb ka ahayd isbeddelka tirada iyo qaab-dhismeedka bulshada Minnesota.
Taariikhda dib-u-dejinta qaxootiga ee gobolka ayaa dib ugu laabanaysa sannadihii ka dambeeyay dagaalkii Vietnam, xilligaas oo Minnesota ay noqotay meel muhiim ah oo lagu soo dhaweeyo qaxootiga ka soo cararay Koonfur-bari Aasiya, gaar ahaan bulshada Hmong ee ka timid dalka Laos.
Warbixintu waxay xustay in madaxweyne-ku-xigeenkii hore ee Mareykanka Walter Mondale iyo guddoomiyihii Minnesota ee xilligaas, Al Quie, ay taageereen dadaallada dib-u-dejinta bulshadaas, iyadoo qoysaskii ugu horreeyay ee Hmong ay gobolka yimaadeen sannadkii 1975-kii.
Muddo ka dib, hay’adaha samafalka ee kaniisadaha ayaa sii ballaariyay howlahooda, iyagoo door ku yeeshay dib-u-dejinta qaxootiga ka soo cararay colaadaha ka dhacay dalal kala duwan.
Markii Soomaaliya ay gashay dagaalladii sokeeye ee billowday horraantii sagaashamaadkii, nidaamkii dib-u-dejinta qaxootiga ee Minnesota ayaa durba shaqeynayay, taas oo gobolka ka dhigtay meel ay yimaadaan qaxooti Soomaaliyeed oo badan.
Sida ay sheegtay New York Post, labada hay’adood ayaa tan iyo sannadkii 1993-kii Minnesota dib u dejiyay ku dhowaad 29,000 oo Soomaali ah, iyagoo helayay lacag loogu talagalay kharashaadka bilowga ah ee hoyga, cuntada iyo adeegyada bulshada.
Wargeysku wuxuu intaas ku daray in tirada Soomaalida ku nool gobolka ay maanta dhaaftay 100,000 oo qof, iyadoo kororka bulshada lala xiriiriyay dib-u-dejintii qaxootiga, isu-keenista qoysaska iyo dadka Soomaaliyeed ee gobollo kale oo Mareykanka ka soo guuray.
Magaalada Minneapolis ayaa noqotay xarun weyn oo ay ku nool yihiin Soomaalida Mareykanka, kuwaas oo ka dhex muuqda ganacsiga, waxbarashada, siyaasadda iyo qaybaha kale ee nolosha bulshada.
kororka bulshada Soomaaliyeed iyo doorka ay ku leedahay siyaasadda gobolka ayaa sidoo kale noqday mawduuc ay ka taagan yihiin dooddo la xiriira socdaalka, adeegyada dowladda iyo kharashaadka lagu bixiyo barnaamijyada bulshada.
Wargeysku wuxuu soo xigtay Parker Thayer, oo lagu tilmaamay khabiir ku takhasusay arrimaha socdaalka, kaas oo sheegay in barnaamijyada dib-u-dejinta qaxootiga ee Minneapolis ay ku baxaan lacago badan oo dowladda laga helo.
Thayer ayaa sidoo kale sheegay in Shirweynaha Hoggaamiyeyaasha Kaniisadaha Katooliga ee Mareykanka, oo xiriir la leh adeegyada Catholic Charities, uu tan iyo sannadkii 2021 helay qandaraasyo federaal ah oo dib-u-dejinta qaxootiga la xiriira, kuwaas oo gaaraya 140 milyan oo dollar.
Warbixinta ayaa intaas ku dartay in maalgelinta dowladda ee hay’adaha dib-u-dejinta ay dhalisay su’aalo ku saabsan sida lacagahaas loo maareeyo iyo saameynta ay ku yeelan karaan awoodda hay’adaha samafalka ee ay deeqo uga ururiyaan shakhsiyaadka iyo ururrada gaarka loo leeyahay.
Arrintan ayaa si gaar ah u soo shaacbaxday kaddib fadeexado waaweyn oo la xiriira barnaamijyada gargaarka bulshada ee Minnesota, kuwaas oo ay baarayaan hay’adaha sharciga ee Mareykanka.
New York Post ayaa sheegtay in eedeymaha qaarkood ay la xiriiraan lacag gaareysa 9 bilyan oo dollar, hase yeeshee qiyaastaas waxay u baahan tahay in lala barbar dhigo xogta rasmiga ah ee baaritaannada iyo kiisaska maxkamadaha, si loo caddeeyo inta la xaqiijiyay iyo inta weli ah eedeyn ama qiyaas.
Fadeexadahaas ayaa saameeyay sumcadda barnaamijyada gargaarka bulshada ee gobolka, waxaana doodda lagu soo daray xubno ka tirsan bulshada Soomaaliyeed.
Si kastaba, eedeymaha loo jeediyo shaqsiyaad ama shirkado gaar ah ma aha kuwo lagu wada xiriirin karo dhammaan Soomaalida ku nool Minnesota, kuwaas oo intooda badan aan wax lug ah ku lahayn kiisaska la baarayo.
Warbixinta ayaa sidoo kale xustay Xildhibaan Ilhan Omar oo ka tirsan Aqalka Wakiillada Mareykanka, iyadoo sheegtay in gurigeeda la baaray Isniintii ka horreysay daabacaadda warbixinta, taas oo lagu tilmaamay qayb ka mid ah baaritaan dembiyeed.
Dhanka kale, afhayeen u hadlay Catholic Charities ee aagga Twin Cities ayaa wargeyska u sheegay in hay’addu ay joojisay barnaamijyadeeda la xiriira qaxootiga iyo muhaajiriinta sannadkii 2018-kii, halka Lutheran Social Services ee Minnesota aysan ka jawaabin codsigii wargeyska ee ahaa inay arrintan faallo ka bixiso.
Warbixinta New York Post waxay dib u soo nooleysay doodda ku saabsan siyaasadda Mareykanka ee dib-u-dejinta qaxootiga, maalgelinta dowladda, isla xisaabtanka hay’adaha samafalka iyo saameynta eedeymaha musuqmaasuqu ku yeelan karaan bulshooyinka muhaajiriinta ah.