Madaxweynaha dalka Kenya, William Ruto, oo ku sugan magaalada Wajeer ee gobolka Waqooyi Bari, ayaa ka qeyb-galay xuska 63-aad ee Maalinta Xorriyadda Kenya ee Madaraka Day si uu raaligelin naadir ah oo toos ah ugu jeediyo shacabka ku nool gobollada Waqooyiga Kenya, dhibaatadii iyo takooriddii (marginalisation) dhanka horumarka ah ee ay kala kulmeen dowladdii dhexe muddo tobanaan sano ah.
“Anigoo ku hadlaya magaca shacabka Kenya, isla markaana halkan ku taagan Madaxweynaha iyo hoggaamiyaha qarankeenna weyn, waxaan dadka Waqooyiga Kenya ka raaligelinayaa takooriddii jirtay, aad baan uga xunnahay), weligeed uma dhalan in arrintu sidan ahaato,” ayuu yiri Madaxweyne Ruto.
Xariiqda Taariikhda iyo Sharcigii Takooridda:
Madaxweyne Ruto ayaa farta ku fiiqay sharcigii fadhiyada baarlamaanka ee lambarkiisu ahaa Sessional Paper No. 10 ee sannadkii 1965-tii, kaas oo salka u dhigay sinnaan-la’aanta gobollada dalka.
Sharcigaas oo la sameeyay xorriyadda ka bixitaankii ka dib, uuna qoray Wasiirkii Maaliyadda ee waqtigaas Tom Mboya, ayaa hantida iyo mashaariicda horumarineed ee dowladda u weeciyay gobollada loo arkayay inay leeyihiin hanti dhaqaale oo sarreysa, taasi oo gobollada oomanaha ah ee Waqooyiga ka reebtay kaamanyaasha dhaqaalaha, adeegyada rasmiga ah, iyo fursadaha nolosha dhowr fac.
Garoonka Wajeer oo lagu sharfay Wasiir geeriyooday:
Waxyaabihii sida weyn loo soo dhoweeyay ee uu Madaxweynuhu ku dhawaaqay waxaa ka mid ah, in Garoonka Kubadda Cagta ee Wajeer (Wajeer Stadium) loo bixiyay magaca Ahmed Khalif Stadium. Tallaabadan ayaa loogu talagalay in lagu sharfo wasiirkii hore ee Shaqada, marxuum Ahmed Khalif, oo ku geeriyooday shil diyaaradeed sannadkii 2003-dii, taasi oo ahayd dalab ay muddo dheer haysan jireen bulshada gobolka.
Aqoonsiga iyo Nidaaminta Dugsiyada Quraanka:
Go’aanka ugu weyn ee hadal-haynta ugu badan dhaliyay ayaa noqday, markii uu Madaxweyne Ruto ku dhawaaqay in dowladdiisu ay si rasmi ah u aqoonsatay Dugsiyada Quraanka lagu barto (Duksi/Madrasa) inay qeyb ka yihiin nidaamka tacliinta rasmiga ah ee dalka Kenya.
Dugsiyadan oo muddo dheer ahaa saldhigga kaliya ee waxbarashada caruurnimada iyo diinta ee gobollada Muslimiinta u badan yihiin, ayaa hadda heli doona aqoonsi dowladeed, manahaj midaysan, iyo tababarro loo fidinayo macalimiinta, taasi oo meesha ka saari doonta caqabaddii haysan jirtay ardayda aan heli jirin shahaadooyin la aqoonsan yahay.
Macnaha Siyaasadeed ee fariinta dhexda u ah:
Gobollada Waqooyiga Kenya (Wajeer, Mandera, Garissa, Marsabit, iyo Turkana) ayaa codad miisaan leh siiyay William Ruto doorashadii 2022-kii, Maadaama loo dhowaanayo wareegga doorashada ee 2027-ka, Madaxweynaha ayaa si muuqata u kordhiyay is-dhexgalka iyo u kuurgalidda gobolka, isagoo khudbaddan maanta isugu xiray dhibihii taariikhiga ahaa, aqoonsi calaamadeed, iyo ballanqaadyo siyaasadeed si uu u qoto-dheereeyo taageerada uu ku leeyahay Waqooyiga Kenya.