Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa khudbad ka jeediyay kalfadhiga 81-aad ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay, isagoo diiradda saaray xaaladda caalamka, dib-u-habaynta Qaramada Midoobay, arrimaha Soomaaliya iyo doorka caalamka ee nabadda iyo horumarka.
Madaxweynaha ayaa sheegay in dunidu ay wajahday hubanti la’aan sii kordheysa, iyadoo ay jiraan colaado, loollan juqraafi-siyaasadeed iyo hoos u dhac ku yimid iskaashiga caalamiga ah. Waxa uu xusay in horumarka lagu gaarayo Yoolalka Horumarka Waara ee 2030 uu marayo 36%, taas oo uu ku tilmaamay mid aan ku filnayn.
Soomaaliya oo dalbatay dib-u-habeyn Golaha Ammaanka
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay uu u baahan yahay in laga dhigo mid matalaad badan leh, hufan oo wax-ku-ool ah. Waxa uu si gaar ah u xusay in Afrika aysan weli ku lahayn matalaad joogto ah Golaha Ammaanka, iyadoo Soomaaliya ay taageertay mowqifka guud ee Afrika ee ku aaddan matalaad buuxda oo qaaraddu ka hesho labada qaybood ee Golaha.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale sheegay in Soomaaliya, oo xilligan ka tirsan Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay iyo Golaha Nabadda iyo Ammaanka Midowga Afrika, ay ka shaqaynayso xoojinta iskaashiga Qaramada Midoobay iyo Midowga Afrika, ka hortagga colaadaha iyo taageeridda xalalka nabadeed ee ay Afrika hoggaaminayso.
Soomaaliya oo ka hadashay madaxbannaanida iyo Falastiin
Khudbadda ayaa sidoo kale lagu adkeeyay muhiimadda dhowrista madaxbannaanida, midnimada iyo xuduudaha caalamiga ah ee dalalka. Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay diiddan tahay tallaabooyin hal dhinac ah oo wax u dhimaya madaxbannaanida iyo midnimada dalalka, isagoo ku baaqay in khilaafaadka lagu xalliyo wada-hadal iyo waafaqsanaanta sharciga caalamiga ah.
Sidoo kale, Madaxweyne Xasan Sheekh wuxuu sheegay in Soomaaliya ay garab taagan tahay shacabka Falastiin, isla markaana ay taageerayso xal laba dowladood ah oo dhidibada u taagaya dowlad Falastiini ah oo madax-bannaan oo ka jirta xuduudihii 1967.
Madaxweynaha oo dalbaday in Soomaaliya hoggaamiso mashaariicda UN-ka
Madaxweynaha ayaa si gaar ah uga hadlay xiriirka Soomaaliya iyo Qaramada Midoobay, isagoo sheegay in Soomaaliya aysan doonayn in Qaramada Midoobay dalka ka baxdo, balse ay rabto iskaashi cusub oo isla-xisaabtan leh, kaas oo hay’adaha Soomaaliyeed ay door hoggaamineed ku yeeshaan fulinta mashaariicda.
Waxa uu sheegay in gargaar badan oo UN-ku bixiyo uu weli ku socdo hannaan hay’ado barbar socda, mashaariic kala go’an iyo nidaamyo aan si buuxda ugu dhex jirin miisaaniyadda dowladda, taas oo uu sheegay inay caqabad ku tahay qorsheynta iyo dhismaha hay’adaha qaranka.
Doorashooyinka iyo dimuqraadiyadda Soomaaliya
Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay waddo dib-u-habeyn dastuuri ah oo saldhig u noqonaysa cod-bixin guud, hay’ado isla-xisaabtan leh iyo nidaam siyaasadeed xisbiyo badan leh.
Waxa uu xusay in shacabka Soomaaliyeed ay muddo tobannaan sano ah ku taamayeen inay hoggaankooda ku doortaan codkooda, isagoo sheegay in doorashadii ugu dambeysay ee noocaas ah ay dhacday 1969-kii. Dowladda ayuu sheegay inay doonayso in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo wada-hadal, sharci iyo doorashooyin, halkii laga adeegsan lahaa rabshado.
La-dagaallanka argagixisada iyo amniga
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sidoo kale sheegay in Soomaaliya ay sii waddo dagaalka ka dhanka ah argagixisada, iyadoo xoojinaysa hay’adaha amniga, awoodda sirdoonka iyo iskaashiga ay la leedahay dalalka deriska iyo beesha caalamka.
Waxa uu ugu baaqay beesha caalamka taageero joogto ah oo la siiyo marxaladda kala-guurka amniga Soomaaliya, oo ay ku jirto maalgelinta howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya, isagoo sheegay in mas’uuliyadda amniga oo si buuxda loogu wareejiyo Soomaaliya ay u baahan tahay dhaqaale, qorshe marxalado leh iyo hay’ado Soomaaliyeed oo awood leh.
Dhaqaalaha, cimilada iyo saameynta marin-biyoodka Hormuz
Madaxweynaha ayaa sheegay in dhaqaalaha Soomaaliya uu kobcayo, isagoo khudbadda ku sheegay in kobaca dhabta ah ee GDP-ga Soomaaliya sannadkan uu yahay 3.1%. Waxa uu sidoo kale tilmaamay dadaallada lagu xoojinayo maareynta maaliyadda dadweynaha, kordhinta dakhliga gudaha iyo horumarinta jawiga maalgashiga.
Waxa uu ka digay saameynta isbeddelka cimilada, isagoo sheegay in abaarta la xiriirta isbeddelka cimiladu ay saameyneyso in ka badan 6 milyan oo qof oo Soomaaliya ah. Waxa kale oo uu sheegay in khalkhalka ka jira marinka Strait of Hormuz uu saameyn ku yeeshay qiimaha badeecadaha, shidaalka, gaadiidka iyo dakhliga canshuuraha gudaha Soomaaliya.
Khudbaddiisa ayuu Madaxweyne Xasan Sheekh ku soo gabagabeeyay baaq ku saabsan in Qaramada Midoobay ay ilaaliso kalsoonida caalamka, iyadoo loo baahan yahay matalaad caddaalad ah, kheyraad la heli karo iyo natiijooyin la cabbiri karo, gaar ahaan dalalka soo koraya.