Magaalada Mekelle, oo ah caasimadda gobolka Tigray ee waqooyiga Itoobiya, ayaa weli ka maqan maamul rayid ah oo si buuxda u shaqeynaya, maalmo kaddib markii ciidamada taageersan dowladda Itoobiya ay la wareegeen magaalada.
Xafiisyada dowladda, saldhigyada booliska iyo xarunta duqa magaalada ayaa xirnaa Khamiistii, iyadoo aan weli la shaacin maamul ku-meel-gaar ah oo la wareega howlaha maamulka iyo adeegyada dadweynaha.
Xirnaanshaha hay’adaha dowladda ayaa muujinaya in la wareegidda magaalada aysan weli horseedin dib u soo celinta nidaamkii maamulka rayidka iyo adeegyada aasaasiga ah.
Inkastoo ciidamada Tigray Peace Force ay magaalada ka dhaqan geliyeen bandow habeenkii ah, haddana weli ma cadda cidda si rasmi ah u maamuli doonta Mekelle iyo waqtiga dib loo bilaabi doono howlaha hay’adaha dowladda.
Xaaladdan ayaa walaac ku abuurtay shacabka iyo ganacsatada magaalada, iyadoo ganacsiyo badan ay weli xiran yihiin sababo la xiriira cabsi laga qabo dhac iyo bililiqo.
Si kastaba ha ahaatee, qaar ka mid ah maqaayadaha, dukaamada raashinka iyo goobaha ganacsiga yaryar ayaa dib u furmay, inkastoo dhaqdhaqaaqa ganacsi uusan weli ku soo noqon heerkiisii caadiga ahaa.
Dhanka kale, waxaa dib loo furay waddada koonfureed ee isku xirta Mekelle iyo caasimadda Addis Ababa. Dib u furitaanka waddadan ayaa suurageliyey in shidaal iyo sahay kale oo muhiim ah ay magaalada soo gaaraan, kaddib markii isku dhacyadii hubeysnaa ay hakad geliyeen isu socodka iyo gaadiidka badeecadaha.
Hubanti la’aan amni iyo mid maamul ayaa sidoo kale laga soo sheegay magaalada Shire ee gobolka Tigray. Laba qof oo deegaanka ah ayaa wakaaladda wararka Associated Press (AP) u sheegay inay arkeen xoogagga Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF) oo magaalada ka baxaya.
Xaaladdaasi waxay sare u qaadday walaaca laga qabo amniga shacabka, iyadoo ganacsato badan ay albaabada u laabeen goobahooda ganacsi, halka qaar kalena ay badeecadahooda u wareejiyeen meelo kale si ay uga badbaadiyaan bililiqo.
Maqnaanshaha maamul rayid ah oo shaqeynaya iyo hubanti la’aanta amni ayaa khatar ku ah dadka rayidka ah, gaar ahaan qoysaska horey ugu barakacay dagaalladii gobolka ka dhacay.
Mekelle ayaa sidoo kale ah xarun muhiim u ah howlaha hay’adaha gargaarka bani’aadannimo, kuwaas oo taageera dadka ay saameeyeen colaadaha iyo xaaladaha nololeed ee adag.
Dib u soo celinta amniga, howlaha booliska, maamulka rayidka iyo adeegyada aasaasiga ah ayaa muhiim u ah sidii looga hortagi lahaa bililiqada, loo ilaalin lahaa shacabka, loona fududeyn lahaa gaarsiinta gargaarka dadka u baahan.
Ilaa hadda, ma jiro war rasmi ah oo caddeynaya goorta maamul rayid ah oo shaqeynaya laga hirgelin doono Mekelle ama sida loo maareyn doono xaaladda amni ee magaalada Shire.
Xaaladda labada magaalo ayaa weli u baahan in si dhow loola socdo, iyadoo shacabka ay sugayaan dib u soo celinta adeegyada dowladda iyo xasilloonida nolol maalmeedkooda.