Madaxweynihii hore ee Mareykanka Barack Obama ayaa si adag u cambaareeyey baaritaanka maamulka Madaxweyne Donald Trump ku hayo xildhibaan Ilhaan Cumar, isaga oo ku tilmaamay adeegsiga awoodda dowladda ee lagula beegsanayo qof si weyn u dhaliila madaxweynaha.
Obama ayaa sheegay in mabda’a aasaasiga ah ee dimuqraadiyadda Mareykanku yahay inaan dowladda loo adeegsan karin beegsiga muwaadiniinta sababo la xiriira aragtidooda ama hadalladooda siyaasadeed.
Wuxuu ku dooday in waxa hadda lagu samaynayo Ilhaan ay khatar ku yihiin mabda’aas, ayna tahay arrin ay tahay inay ka caroodaan dhammaan dadka Mareykanka, iyadoon loo eegin mowqifkooda siyaasadeed.
Madaxweynihii hore wuxuu dib u xusay taariikhda Ilhaan, oo Mareykanka tagtay iyadoo 12 jir ah, kaddib markii qoyskeedu kasoo qaxay Soomaaliya. Shan sano kaddib, aabbaheed ayaa qaatay jinsiyadda Mareykanka, Ilhaan-na waxay si toos ah jinsiyadda u heshay iyadoo 17 jir ah. Haddii ay xilligaas 18 jir ahaan lahayd, waxaa looga baahnaan lahaa inay codsi gaar ah gudbiso.
Obama ayaa sheegay in baaritaanka hadda socda uu u muuqdo mid lagu dhisayo tuhun aan caddeyn loo hayn oo sheegaya in Ilhaan ay dhab ahaan 18 jir ahayd markii aabbaheed jinsiyadda qaatay.
Wuxuu xusay in saraakiisha federaalku baareen gurigeeda, islamarkaana ay la wareegeen taleefankeeda iyo diiwaanno gaar ah, iyagoo raadinaya caddeyn la xiriirta waraaqo socdaal oo muddo ka badan labaatan sano laga joogo.
“Miisaanka buuxa ee dowladda federaalka ayaa lagu dul ridayaa masuul la doortay, sababtoo ah waxay ku dhiirratay inay madaxweynaha dhaliisho,” ayuu Obama ku sheegay qoraalkiisa. Wuxuu baaritaanka ku xiriiriyey tallaabooyin kale oo uu sheegay in maamulka Trump kula beegsaday dad uu madaxweynuhu u arko mucaarad siyaasadeed.
Hadalkan ayaa xoojinaya dood uu qoraal aragtiyeed oo uu daabacay The New York Times ku soo bandhigay Michelle Goldberg. Qoraalka, oo cinwaankiisu yahay “Trump’s Attempt to Deport Ilhan Omar Is Another Leap Toward the Abyss,” wuxuu ku dooday in arrintu aysan ku koobnayn mustaqbalka hal xildhibaan, balse ay wiiqi karto ilaalinta sharciga ee muwaadiniinta jinsiyadda Mareykanka qaatay.
Ilhaan, oo markii dambe ka qalinjabisay jaamacad, kana soo shaqeysay abaabulka bulshada, waxay noqotay qofkii ugu horreeyey ee Soomaali-Mareykan ah ee loo doorto sharci-dejinta Mareykanka, kaddibna waxay kursi ka heshay Kongareeska. Waxay sidoo kale noqotay mid ka mid ah dadka sida joogtada ah u dhaliila siyaasadaha Trump, gaar ahaan socdaalka, arrimaha dibadda iyo dagaalka Gaza.
Ilhaan weli wax dembi ah laguma soo oogin, waxayna baaritaanka ku tilmaantay cabsi-gelin siyaasadeed. Maamulka Trump wuxuu ku adkaysanayaa inuu baarayo suurtagalnimada khiyaano la xiriirta socdaalka, hase yeeshee baaritaanka keligiis ma caddaynayo in sharci la jebiyey. Warbaahinta Mareykanka ayaa sheegtay in baaritaan hore oo la sameeyey sannadkii 2019 aan lagu helin caddeyn muujinaysa khalad ku saabsan jinsiyaddeeda.
Sharci ahaan, madaxweynuhu keligiis qof kama qaadi karo jinsiyadda Mareykanka. Dowladda waa inay maxkamad federaal ah ka hor caddeyso in jinsiyadda lagu helay khiyaano ula kac ah ama in xog muhiim ah la qariyey. Xitaa haddii jinsiyadda la laalo, masaafurintu waxay u baahan tahay hannaan sharciyeed oo kale iyo fursad uu qofku go’aanka kaga dacwoon karo.
Obama ayaa ka digay in haddii beegsiga noocan ahi caadi noqdo, uusan ku ekaan doonin Ilhaan Cumar. Wuxuu sheegay inay suurtagal tahay in madaxweynayaasha mustaqbalka—xisbi kasta oo ay ka tirsan yihiin—ay ku daydaan tallaabadan oo ay awoodda hay’adaha dowladda u adeegsadaan cabsi-gelinta ama aargoosiga siyaasadeed.