Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa kulan la qaatay xildhibaannada Baarlamaanka Federaalka ee ka tirsan Ururka Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP), xilli uu sii xoogeysanayo khilaafka siyaasadeed ee la xiriira hannaanka doorashooyinka dalka.
Kulanka ayaa diiradda lagu saaray wada-shaqeynta xisbiga, doorka xildhibaannada iyo diyaar-garowga doorashooyinka qof iyo codka ah ee la qorsheeyay inay dalka ka dhacaan sannadka 2027-ka.
Madaxweynaha ayaa xildhibaannada kala hadlay hirgelinta qorshaha siyaasadeed ee JSP, isaga oo ku adkeystay in dowladda iyo xisbigiisu ay taageersan yihiin doorasho xisbiyaysan oo shacabka Soomaaliyeed ay si toos ah codkooda ugu soo doortaan wakiilladooda.
Kulanka ayaa ku soo beegmay isla maalintii Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha uu shaaciyay jadwalka doorashooyinka federaalka.
Sida ku cad jadwalka la sheegay in la shaaciyay, doorashada labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka ayaa loo qorsheeyay 15-ka Abriil 2027, halka doorashada Madaxweynaha Jamhuuriyadda loo asteeyay 15-ka May 2027.
Dhanka kale, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa dhaliil u jeediyay siyaasiyiinta mucaaradka, isaga oo ku eedeeyay inay shacabka ku abuuraan cabsi iyo jahawareer ku saabsan xaaladda dalka iyo hannaanka siyaasadeed.
Waxa uu ugu baaqay mucaaradka inay soo bandhigaan aragtiyo wax-ku-ool ah, isla markaana ay ka qaybqaataan wada-hadal lagu xallinayo khilaafaadka jira. “Dadka Soomaaliyeed yaan la khaldin; intaas keliya ayaan leeyahay,” ayuu yiri madaxweynuhu.
Isaga oo ka hadlayay eedeymaha la xiriira cadaadiska siyaasiyiinta, ayuu Xasan Sheekh sheegay in dowladdiisu aysan cidna ugu xirin aragtideeda siyaasadeed. Waxa uu yiri: “Maanta meesha aan joogno, hal qof oo siyaasi ah oo xabsi ku jira ma qabno; maxaabiis siyaasadeed ma qabno.” Hadalkan ayaa imanaya iyadoo mucaaradku ay dowladda ku dhaliilaan habka ay u maareyso khilaafaadka siyaasadeed iyo doorka hay’adaha amniga.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale sheegay in cabsi-gelinta iyo handadaaddu aysan ka mid ahayn mabaadi’da dowladdiisa.
Waxa uu xusay in dadka loo qabto arrimaha amniga lagu hayo saldhigyo ama xarumo dowladeed oo la garanayo, isaga oo meesha ka saaray in dadka lagu xiro goobo qarsoodi ah. “Dadka in la handado ama la cabsi geliyo mabda’eenna kama mid aha,” ayuu yiri.
Xildhibaannada JSP ayaa door muhiim ah ku leh taageerada qorshayaasha siyaasadeed iyo sharci-dejinta ee la xiriira doorashooyinka.
Dowladda ayaa u baahan taageerada Baarlamaanka marka laga hadlayo xeerarka doorashada, diiwaangelinta codbixiyeyaasha, amniga goobaha codbixinta iyo qoondaynta dhaqaalaha lagu fulinayo geeddi-socodka doorashada.
Si kastaba ha ahaatee, abaabulka JSP ayaa ku soo beegmaya iyadoo mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyadu ay walaac ka muujiyeen hannaanka doorashooyinka iyo wax-ka-beddellada dastuurka.
Dhinacyadaasi waxay ku doodayaan in go’aannada waaweyn ee dalka lagu gaaro heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay, halka dowladda ay ku adkeysanayso hirgelinta doorasho qof iyo cod ah.
Kulanka ayaa sidoo kale soo bandhigaya doodda ku saabsan xiriirka ka dhexeeya xilka Madaxweynaha Jamhuuriyadda iyo hoggaaminta xisbi siyaasadeed, gaar ahaan marka uu xisbiga talada haya bilaabayo abaabulka doorashooyinka.
Doorasho qof iyo cod ah ayaa Soomaaliya u noqon karta tallaabo looga gudbayo nidaamka doorashada dadban, hase yeeshee hirgelinteedu waxay ku xirnaan doontaa heshiis siyaasadeed, amni sugan, diiwaangelin codbixiyeyaal oo lagu kalsoonaan karo iyo madax-bannaanida hay’adaha doorashada.
Kulanka Madaxweyne Xasan Sheekh iyo xildhibaannada taageersan JSP ayaa muujinaya in xisbiga talada haya uu dardar gelinayo diyaar-garowgiisa doorashooyinka 2027-ka.
Si kastaba ha ahaatee, qabsoomidda doorasho lagu kalsoonaan karo waxay u baahan doontaa in la xalliyo khilaafaadka siyaasadeed, la xaqiijiyo sinnaanta tartamayaasha, lana helo hannaan ay shacabka Soomaaliyeed ku kalsoonaadaan.