Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa dhaliil culus u jeediyay siyaasiyiinta mucaaradka, isaga oo ku eedeeyay inay shacabka ku abuuraan cabsi iyo walaac la xiriira xaaladda dalka, amniga iyo loollanka siyaasadeed.
Madaxweynaha ayaa hadalkan ku sheegay khudbad uu u jeediyay xildhibaannada Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ee ka tirsan Urur Siyaasadeedka Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP), isaga oo sidoo kale faahfaahin ka bixiyay qorshaha dowladda ee doorashooyinka qof iyo codka ah, xorriyadda siyaasadeed iyo ilaalinta amniga.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in dowladda ay ka go’an tahay qabashada doorasho qof iyo cod ah oo xisbiyaysan, taas oo uu tilmaamay inay waafaqsan tahay dastuurka iyo rabitaanka shacabka Soomaaliyeed.
Waxa uu xusay in dowladdu diyaar u tahay inay dhegeysato talooyinka siyaasiyiinta iyo bulshada, balse aysan aqbali doonin in dalka dib loogu celiyo hannaan siyaasadeed oo ku dhisan awood-qaybsi kooban iyo go’aanno ay gaaraan dad tiro yar. “Ballanteennu waa doorasho qof iyo cod ah, xisbiyaysan, dastuurkana ku qoran,” ayuu yiri madaxweynuhu.
Isaga oo ka hadlayay mowqifka mucaaradka, ayuu sheegay in qaar ka mid ah siyaasiyiintu ay bulshada u gudbinayaan farriimo keeni kara cabsi, colaad iyo kala shaki, isaga oo ku boorriyay inay soo bandhigaan aragtiyo wax-ku-ool ah, isla markaana ay miiska wada-hadalka yimaadaan si xal looga gaaro khilaafaadka siyaasadeed.
“Dadka Soomaaliyeed yaan la khaldin; intaas keliya ayaan leeyahay,” ayuu yiri Xasan Sheekh, isaga oo ka digay in tartanka siyaasadeed loo beddelo xiisado amni iyo qalalaase.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale beeniyay in dowladdiisu siyaasiyiin u xirto aragtiyahooda siyaasadeed, isaga oo sheegay inaysan jirin maxaabiis siyaasadeed oo dalka ku xiran.
“Maanta meesha aan joogno, hal qof oo siyaasi ah oo xabsi ku jira ma qabno; maxaabiis siyaasadeed ma qabno,” ayuu yiri. Waxa uu intaas ku daray in siyaasiyiintu ay xor u yihiin inay aragtidooda dhiibtaan oo ay dowladda dhaliilaan, iyadoo la dhowrayo sharciga iyo amniga guud.
Dhanka amniga, Xasan Sheekh ayaa sheegay in dadka loo qabto arrimaha amniga lagu hayo saldhigyo ama xarumo dowladeed oo la garanayo, isaga oo caddeeyay in aan lagu xiri doonin goobo qarsoodi ah.
Waxa uu xusay in dowladda ay ilaalinayso sharafta iyo karaamada muwaadiniinta, hase yeeshee ay tallaabo ka qaadi doonto cid kasta oo hub ama abaabul amni-darro u adeegsanaysa loollanka siyaasadeed.
Madaxweynaha ayaa ku celiyay in dowladda ay diyaar u tahay wada-hadal iyo dhegeysiga talooyinka dhinacyada siyaasadda, isaga oo ku baaqay in khilaafaadka la xiriira doorashooyinka, dastuurka iyo awoodda siyaasadeed lagu xalliyo hannaan sharci ah.
Hadalladiisa ayaa imanaya xilli hannaanka doorashooyinka iyo xiriirka dowladda iyo mucaaradka ay weli yihiin arrimo muhiim u ah siyaasadda Soomaaliya, kuwaas oo xal u heliddoodu saameyn ku yeelan karto xasilloonida siyaasadeed ee dalka.