Rabshado ka dhan ah ajaanibta oo ka dhacay deegaannada Soweto iyo Durban ee dalka Koonfur Afrika ayaa sababay bililiqo, gubidda gaadiidka iyo burbur hantiyeed, iyadoo ganacsatada ajaanibta ah, oo ay Soomaalidu ka mid tahay, ay wajahaan walaac cusub oo la xiriira badbaadadooda.
Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa goob joog ka ahayd dhacdo ay dad ku bililiqaysanayeen dukaan la sheegay inuu leeyahay muwaadin Soomaaliyeed.
Milkiilaha dukaanka ayaa la sheegay in laga eryay goobta markii rabshaduhu billowdeen, halka dadku ay badeecooyin kala baxayeen dukaanka ka hor inta aysan kala cararin markii ay goobta soo gaareen ciidamada booliska.
Dhacdadan ayaa mar kale soo cusboonaysiisay walaaca laga qabo weerarrada iyo bililiqada lagu beegsado ganacsatada ajaanibta ah ee Koonfur Afrika, gaar ahaan Soomaalida maamusha dukaamada yaryar ee ku yaalla xaafadaha kala duwan ee dalkaas.
Sida ay sheegeen booliska, ugu yaraan 24 gaari ayaa lagu gubay deegaannada Soweto iyo Durban, halka bakhaarro iyo goob ganacsi oo martigelin ahna ay waxyeello soo gaartay.
Booliska ayaa sidoo kale sheegay in saddex qof lagu xiray magaalada Durban, iyadoo ciidamo dheeraad ah la geeyay goobaha ay rabshaduhu ka dhaceen si loo xakameeyo xaaladda loogana hortago falal kale oo rabshado wata.
Dhanka kale, dowladda Koonfur Afrika ayaa sheegtay in rabshadaha ay qayb ahaan ka dhasheen xog khaldan oo laga faafiyay go’aan ay Maxkamadda Dastuuriga ahi ka gaartay arrimaha codsiyada magangelyada.
Dowladda ayaa caddeysay in go’aanka maxkamaddu aanu ajaanibta si toos ah u siinayn sharci degenaansho, balse uu mamnuucayo in codsiga magangelyada qofka lagu diido oo keliya sababta la xiriirta qaabkii uu dalka ku soo galay.
Rabshadahan ayaa khatar hor leh ku ah ganacsatada Soomaaliyeed ee ku nool Koonfur Afrika, kuwaas oo sannado badan la kulmayay weerarro, bililiqo iyo dilal la xiriira nacaybka ajaanibta.
Ganacsiyada yaryar ee Soomaalidu ku tiirsan tahay ayaa si gaar ah ugu nugul rabshadaha noocan ah, maadaama burburka ama dhac kasta uu sababi karo khasaare dhaqaale oo weyn iyo in qoysas badan ay waayaan ilihii ay noloshooda ka maareynayeen.
Inkastoo boolisku sheegeen in xaaladda qaar ka mid ah goobihii rabshaduhu ka dhaceen la xakameeyay, haddana waxaa weli jira walaac ku saabsan badbaadada ganacsatada iyo suurtagalnimada in rabshaduhu ku fidaan deegaanno kale.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la helo xog sax ah oo ku saabsan go’aannada maxkamadaha iyo siyaasadaha socdaalka, si looga hortago wararka marin-habaabinta ah ee sii hurin kara xiisadaha bulshada.
Ilaa iyo inta laga xaqiijinayo xaaladda guud, badbaadada ganacsatada iyo hantidooda ayaa weli ah arrin u baahan feejignaan, iyadoo laga sugayo hay’adaha amniga inay ilaaliyaan dhammaan dadka rayidka ah, kana hortagaan weerarrada lagu beegsanayo ajaanibta iyo ganacsiyadooda.